Presentasjon lastes. Vennligst vent

Presentasjon lastes. Vennligst vent

Polsk 1 Språkkurs for nybegynnere - Verb (innføring) - Waldemar Szyngwelski

Liknende presentasjoner


Presentasjon om: "Polsk 1 Språkkurs for nybegynnere - Verb (innføring) - Waldemar Szyngwelski"— Utskrift av presentasjonen:

1 Polsk 1 Språkkurs for nybegynnere - Verb (innføring) - Waldemar Szyngwelski

2 Verb (czasownik) betegner:  handling pracować (å jobbe), jechać (å kjøre/å dra), pisać (å skrive), czytać (å lese)  tilstand el. tilstandsendring spać (å sove), leżeć (å ligge), wisieć (å henge), chorować (å være syk), zasypiać (å sovne)

3 Den enkleste måten å klasifisere verb på er å dele de i to grupper:  verb som bøyes etter grammatiske personer (czasowniki osobowe)  verb som ikke bøyes etter grammatiske personer (czasowniki nieosobowe): - infinitiv (bezokolicznik): verbets form som betegner handling eller tilstand uten å karakterisere bl.a. grammatisk person, tall, modus, og også diatese og tid: pisać (å skrive), palić (å brenne/å røyke), palić się, zapalić (å tenne på) - partisipp (imiesłów): pisząc, piszący, opisawszy, przyniósłszy, pisany - verbalsubstantiv (rzeczownik odsłowny): pisanie, czytanie - forma nieosobowa czasu przeszłego (i setninger uten subjekt; såkalt bezosobnik): pisano, pito, rozpoczęto, zamknięto

4 Verbets morfologiske kategorier Verb i polsk språk har forskjellige morfologiske kategorier (kategorie fleksyjne czasownika):  person: - i entall (jeg, du, han, hun, det) - og i flertall ( vi, dere, de)  tid: fortid, nåtid, framtid  modus: indikativ, imperativ, konjunktiv  diatese: aktiv, passiv, refleksiv  aspekt: pågående, fullfurt  grammatisk kjønn

5 Person (osoba)  entall 1. jeg 2. du 3. han, hun, det  flertall 1. vi 2. dere 3. de

6 Tid (czas)  fortid (preteritum, czas przeszły)  nåtid (presens, czas teraźniejszy)  framtid (futurum, czas przyszły prosty i złożony) - prosty – verb i fullført aspekt - złożony – verb i pågående aspekt

7 Fortid (preteritum, czas przeszły) personer i entall▼ pisać (å skrive) 1. jegpisałem (jeg skrev; hankjøn) pisałam (jeg skrev; hunkjønn) 2. dupisałeś (du skrev; hankjønn) pisałaś (du skrev; hunkjønn) 3. han hun det pisał pisała pisało personer i flertall▼ 1. vipisaliśmy (vi skrev, forma męskoosobowa) pisałyśmy (vi skrev, hunkjønn/intetkjønn, forma niemęskoosobowa) 2. derepisaliście (dere skrev, forma męskoosobowa) pisałyście (dere skrev, forma niemęskoosobowa) 3. depisali (de skrev, forma męskoosobowa) pisały (de skrev, forma niemęskoosobowa)

8 Nåtid (presens, czas teraźniejszy) personer i entall▼ pisać (å skrive) 1. jegpiszę (jeg skriver – samme form for alle kjønn, gjelder alle personer) 2. dupiszesz 3. han hun det pisze personer i flertall▼ 1. vipiszemy 2. derepiszecie 3. depiszą

9 Framtid (futurum, czas przyszły prosty i złożony) personer i entall▼pisać (å skrive) - pågåene aspekt być + infinitiv pisać - pågående aspekt być + …ł napisać - fullført aspekt 1. jegbędę pisaćbędę pisał (hankjønn) będę pisała (hunkjønn) napiszę 2. dubędziesz pisaćbędziesz pisał (hankjønn) będziesz pisała (hunkjønn) napiszesz 3. han hun det będzie pisać będzie pisał będzie pisała będzie pisało napisze personer i flertall▼ 1. vibędziemy pisaćbędziemy pisali (f. męskoosobowa) będziemy pisały (f. niemęskoosobowa) napiszemy 2. derebędziecie pisaćbędziecie pisali (f. męskoosobowa) będziecie pisały (f. niemęskoosobowa) napiszecie 3. debędą pisaćbędą pisali (f. męskoosobowa) będą pisały (f. niemęskoosobowa) napiszą

10 Modus (tryb) Hva er modus? Modus er en verbalkategori som markerer hva taleren mener om det som blir sagt, om det skal tolkes som: en påstand, et ønske, el. et påbud. Grammatisk modus uttrykker dermed hvordan en ytring skal tolkes. Det finnes tre modi i polsk grammatikk: indikativ (tryb oznajmujacy): - av lat. indicare, påpeke, ev. in- dicare, proklamere - et konstaterende el. fortellende utsagn, el. som et direkte spørsmål: piszesz (du skriver)/piszesz? (skriver du?) imperativ (tryb rozkazujacy): - av lat. imperare, befale, byde, regjere - uttrykker at en ytring skal tolkes som befalende: pisz! (skriv!, 2 person entall) niech pisze! (3 person, entall) piszmy! (1 person flertall) piszcie! (2 person flertall) niech pisza! (3 person flertall) konjunktiv (tryb przypuszczajacy): - av lat. coniungare, forbinde - uttrykker at en ytring skal tolkes som noe tenkt, ønskelig, uvirkelig el. mulig: pisałbym/napisałbym (1 person entall, hankjønn) pisałabym/napisałabym (1 person entall, hunkjønn) pisałbyś (2 person entall, hankjønn) pisałabyś (2 person entall, hunkjønn) pisałby (3 person entall, hankjønn) pisałaby (3 person, entall, hunkjønn) pisałoby (3 person entall, intetkjønn) pisalibyśmy/pisałybyśmy (1 p. flertall, f. m./f. nm.) pisalibyście/pisałybyście (2 person flertall) pisaliby/pisałyby (3 person flertall)

11 Diatese (strona) Hva er diatese? Diatese er en betegnelse for forholdet mellom subjektet og verbalhandlingen. Det finnes tre diateser i polsk grammatikk: aktiv (strona czynna): piszę (jeg skriver) nazywam (jeg kaller) myję (jeg vasker) passiv (strona bierna): książka została napisana (boka ble skrevet) jest nazywany (han blir kalt) jestem myty (jeg er vasket) zostanie zrobione (det blir gjort) jest fotografowany (han fotograferes) refleksiv (strona zwrotna): nazywam się (jeg heter) myje się (han vasker seg) dziecko bawi się (barnet leker)

12 Aspekt (aspekt) De fleste polske verb opptrer i to aspekter, som formidler om verbalhandlingen/aktiviteten ble utført og er avsluttet eller fortsatt er i gang. Vi skiller mellom to aspekter i polsk grammatikk: pågående aspekt (aspekt niedokonany): - i fortid: myłem się/czytałem (jeg vasket meg/leste) - i nåtid: myję się/czytam (jeg vasker meg/leser) - i framtid: będę się mył/będę czytał (jeg skal vaske meg/lese) fullført aspekt (aspekt dokonany): - i fortid: umyłem się/przeczytałem (jeg vasket meg/leste og jeg ble ferdig med det) - i framtid: umyję się/przeczytam (jeg skal vaske meg/lese: bok/avis/dokument og jeg skal gjøre det så lenge til jeg blir helt ferdig med det. Nærmere i tid. Mer bestemt.

13 Grammatisk kjønn Forskjell på verbets endelser ved bøyning etter personer blir i tillegg bestemt av grammatisk kjønn. fortidsformer i entall: hankjønn, hunkjønn, intetkjønn on pracował ona pracowała ono pracowało fortidsformer i flertall: - forma męskoosobowa (når verb beskriver hankjønnssubstantiver som representerer personer): (oni=menn) pracowali - forma niemęskoosobowa (når verb beskriver hankjønnssubstantiver som ikke er personlige, samt alle hunkjønns- og intetkjønnssubstantiver): (one=kvinner, barn eller kvinner og barn sammen) pracowały framtidsformer: se slide ”Framtid” konjunktiv: se slide ”Modus”


Laste ned ppt "Polsk 1 Språkkurs for nybegynnere - Verb (innføring) - Waldemar Szyngwelski"

Liknende presentasjoner


Annonser fra Google